Nhiều người ngại cắt tỉa vì sợ làm cây yếu đi. Thực tế, cắt tỉa đúng cách là một phần quan trọng của việc chăm sóc: giúp cây gọn đẹp, thông thoáng, tập trung dinh dưỡng cho phần khỏe và kích thích cây ra nhánh mới dày hơn.
Mục đích của cắt tỉa
- Vệ sinh: loại bỏ lá vàng, lá khô, cành chết, phần bị sâu bệnh.
- Tạo dáng: giữ cây đúng kích thước và hình dáng mong muốn, phù hợp không gian.
- Kích thích phân nhánh: cắt ngọn giúp cây bật nhiều chồi bên, tán dày hơn.
- Trẻ hóa: cắt bỏ phần già, thân trơ trụi để cây ra chồi mới.
Dụng cụ cần chuẩn bị
- Kéo cắt cành sắc bén cho cây thân gỗ; kéo nhỏ cho lá và cành mềm.
- Cồn hoặc dung dịch sát khuẩn để lau lưỡi kéo trước và sau khi cắt, đặc biệt khi chuyển từ cây bệnh sang cây khỏe.
- Găng tay, vì nhựa một số cây (đa búp đỏ, bàng Singapore, trầu bà) có thể gây kích ứng da.
Các kiểu cắt tỉa cơ bản
Cắt lá vàng, lá hỏng
Cắt sát cuống lá, ở phần nối với thân. Với lá chỉ cháy một phần ở mép, có thể cắt theo đường viền tự nhiên của lá, chừa lại một chút phần khô để không làm vết cắt lan vào phần xanh.
Cắt ngọn (bấm ngọn)
Cắt ngay phía trên một mắt lá (đốt có chồi ngủ). Cây sẽ bật chồi mới từ các mắt bên dưới, giúp tán rậm hơn. Áp dụng tốt cho trầu bà, đa búp đỏ, ngũ gia bì, cây thân thảo.
Cắt tạo dáng
Loại bỏ cành mọc lệch, cành mọc vào trong tán, cành chen chúc nhau. Cắt từng chút và lùi lại quan sát tổng thể sau mỗi lần cắt.
Cắt trẻ hóa
Với cây đã cao vống, trơ gốc (phát tài, trầu bà dây dài), có thể cắt hạ thấp để cây đâm chồi mới; phần ngọn cắt ra có thể giâm thành cây mới.
Thời điểm cắt tỉa
- Cắt lá vàng, cành chết: bất cứ lúc nào.
- Cắt tạo dáng, cắt ngọn, cắt mạnh: nên làm vào đầu mùa sinh trưởng (mùa xuân, đầu mùa mưa) để cây nhanh hồi phục.
- Tránh cắt mạnh khi cây đang yếu, vừa thay chậu, hoặc vào thời điểm thời tiết khắc nghiệt.
Những cây không nên cắt ngọn tùy tiện
- Cây họ cau, dừa: chỉ có một điểm sinh trưởng ở ngọn; cắt ngọn là cây ngừng phát triển thân đó. Chỉ cắt lá khô, lá già ở gốc.
- Lưỡi hổ, kim tiền: chỉ cắt bỏ cả lá hoặc cả cành hư từ gốc, không cắt ngang lá.
Lỗi thường gặp
- Cắt quá nhiều một lần: không nên cắt quá khoảng 1/3 tán lá trong một lần.
- Dùng kéo cùn làm dập nát vết cắt, dễ nhiễm nấm.
- Để lại cuống dài, gốc cành cụt dễ thối.
- Bón phân ngay sau khi cắt mạnh – nên chờ cây bắt đầu ra chồi mới.
Kết luận
Cắt tỉa không làm hại cây nếu làm đúng thời điểm, đúng vị trí và vừa phải. Hãy tập thói quen cắt lá vàng thường xuyên và tạo dáng định kỳ để cây luôn gọn gàng, khỏe mạnh.
